هولیگانیسم فوتبالی
به رفتارهای ناهنجار و تخریبگرانه هواداران فوتبال مانند درگیری و نزاع خیابانی، وندالیسم و ارعاب؛ آشوبگری، اوباشگری یا هولیگانیسم فوتبالی (به انگلیسی: Football hooliganism) میگویند. این رفتار جامعهستیزی تلقی میشود. هولیگانها معمولاً پیش یا پس از بازی به درگیری با هواداران تیم حریف میپردازند. خشونت هولیگانها ممکن است تحت تاثیر نژادپرستی هم قرار داشتهباشد. هولیگانیسم فوتبالی معمولاً به صورت گروهی رخ میدهد و ممکن است در میان آشوبگران، افرادی که هوادار تیم یا ورزشی هم نیستند؛ همراهی داشته باشند.(یادگیری اجتماعی)
هولیگانیسم فوتبالی در ایران
هولیگانیسم در فوتبال ایران هم وجود دارد. در ایران به افراد هولیگان اصطلاحاً «تماشاگرنما» گفتهمیشود. عمده رفتارهای ناهنجار هولیگانها در ایران؛ شامل دشنامگویی دستهجمعی به افراد مختلف یا تیم مقابل در ورزشگاه، انفجار مواد محترقه در ورزشگاه، کندن و آتش زدن صندلیهای ورزشگاه و آسیبرسانی به ناوگان حمل و نقل به ویژه اتوبوسها (وندالیسم) میباشد. هولیگانهای ایرانی درگیری نیز انجام میدهند. شماری از این درگیریها به زخمیشدن و قتل منجر شدهاست.در بازی پرسپولیس و سپاهان در لیگ برتر فوتبال ایران ۸۷-۸۶، بر اثر پرتاب مواد محترقه یک سرباز وظیفه نیروی انتظامی به سختی مجروح شد و بینایی یک چشم خود را از دست داد. شهرآورد تهران که مهمترین بازی باشگاهی فوتبال در ایران است، همواره تحت تدابیر امنیتی شدید برگزار میشود. شاهین تهرانی، نویسنده روزنامه ورزشی گل، این رفتارهای ضداجتماعی را متاثر از شرایط جامعه ایران میداند و مینویسد: «تا آن زمان که جوان ایرانی نتواند به راحتی تحصیل کند، شغل بیابد، تشکیل خانواده بدهد و زندگی بالنسبه مطلوبی را برای خود و خانوادهاش فراهم نماید، پدیدهای به نام تماشاگرنما و هولیگانیسم ایرانی وجود خواهد داشت.»
