ضبط نامهاي خاص
منظور از ضبط نامها، شيوه نگارش اسمهای خاص، اصطلاحات و واژههاي بيگانه با الفباي فارسي است، كه هم براي نويسندگان، مترجمان و پژوهشگران اهميت دارد و هم براي تدوين سرعنوانهاي موضوعي و كتابشناسي و نمايهسازی ها ضروری است. بنابراين لازم است كه در متون علمي، حتي در زبان فارسي براي نگارش نامهاي خارجي قواعد يكساني اعمال شود.
مشكلات ضبط نامها
- تغيير نام مكانها:
باختران / كرمانشاه؛ لنينگراد / پتروگراد؛
- گونههاي گفتاري و نوشتاري متعدد از يك نام:
پطرسبورگ/ پطرزبورغ / پترزبورگ ؛ توس / طوس؛
- تفاوت در ضبط اصلي و ضبط در زبانهاي ديگر:
ديوژن (يوناني) / ديوجانوس (اسلامي) / ديوگنس (فرانسوي)
زئوس (يوناني) / يوپيتر (لاتيني) / ژوپيتر (فرانسوي)
- گونههاي متعدد يك نام در زبانهاي اروپايي:
مايكل (انگليسي) / ميشل (فرانسوي) / ميكل (آلماني) / ميچل (ايتاليايي) / ميخائيل (روسي) / ميگوئيل (اسپانيايي) / ميكال (نروژي) / ميكلوش (مجاري) / ميكائيل (عربي و فارسي).
- تفاوت در گونة نوشتاری و گفتاري يك زبان:
Dvorak (دورژاك، آهنگساز چك)
Xenakis (يانيز، آهنگساز يوناني)
De Goje (دِخويه، خاورشناسي هلندی )
wright (رايت)
- تفاوت در نام اصلي و صورت برگرفته از زبانهاي ديگر:
دويچلند (deutschland) (اصلي) / آلمان (مأخوذ از Allemagne فرانسه).
در ضبط اعلام موارد زير را بايد رعايت كرد:
- صورت نوشتاري نام نبايد از صورت مشهور و معمول آن دور باشد.
- نامي كه شكل متفاوت با تلفظ زبان اصلي آن رايج باشد به همان صورت متداول مينويسيم.
- از ميان تلفظهاي مختلف يك نام، صورتي كه به زبان اصلي نزديكتر باشد ارجح است.
- واژههای خارجي در داخل متن حتماً به زبان فارسي نوشته شود و صورت خارجي آنها داخل پرانتز در متن بعد از صورت فارسی آن يا در پانويس يا پينوشت بيايد.
- در نگارش نامهای خارجي غير عربي به زبان فارسی از حروف خاص زبان عربی(ح، ص، ط، ظ،) استفاده نشود.
- "ال" تعريف عربي، در آغاز اسمهاي خاص، حذف ميشود اما در ميانه ثابت ميماند: [f1]
الجاحظ جاحظ الجرجاني جرجاني
ابن ابي الحديد ابن الانباري
- كنيههاي مشهور عربي كه با (ابو / بو؛ ابا/ با؛ ابي / بني / بنو) آغاز ميشود، صورت مشهور آنها صرف نظر از اعراب عربي نوشته شود:
بايزيد بسطامي، بوتراب، ابولهب، ابو علي فارسي، ابوسعيد
اما در داخل عبارات عربی بايد اعراب آنها رعايت شود.
- اگر دو ضبط از يك نام رايج باشد صورت نزديكتر به زبان اصلي را مينويسيم:
بيزانس / بوزنطيه؛ گرانادا / قرناطه (تلفظ عربي)
- حروف اختصاري نامهاي لاتين با تلفظ زبان اصلی نوشته ميشود و بعد از آن نقطه ميآيد:
تي. اس. اليوت (T. S. Eliot)
آي. اي. ريچاردز (I. A. Richards)
ان. جي. اُ. (NGO)
يو. ان. (UN)
راهنمای تلفظ نامهای اشخاص مکانها و پدیدهها
امروزه با وجود پایگاههای متعدد اینترنتی برای تلفظ نامها، کار ویراستاران بسیار ساده شده است. برخی از این پایگاهها صورت آوانگاری، تبار نام، ملیت و تلفظ صوتی آن را به جوینده میدهند.
چند پایگاه برای این مقصود.
http://inogolo.com/
http://names.voa.gov/
http://hearnames.com/
http://www.csupomona.edu/~pronunciation/
http://www.pronouncenames.com/
http://www.behindthename.com
منبع : ویراستار
